بانکداری مدرن؛ نگاهی به “دیمای” هوشمند بانک ملت

اخبار پولی مالی- صنعت بانکداری به واسطه تجاری شدن هوش مصنوعی و فناوری‌های دیجیتال به سرعت در حال تحول است، صنعت بانکداری به خوبی این واقعیت را درک کرده و به همین دلیل  سالانه میلیاردها دلار در صنعت نوپای هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری می‌کند، باسرعت موجود انتظار این است که ارزش بازار این فناوری در بخش بانکداری تا سال ۲۰۳۴ به بیش از ۳۷۹ میلیارد دلار برسد. در ایران نیز فعالیت های قابل توجهی در این زمینه صورت گرفته است به عنوان یک نمونه بارز و موفق می توان به «دیما» نخستین دستیار هوش مصنوعی بانکی در ایران اشاره کرد که توسط بانک ملت راه اندازی و پشتیبانی شده است، در این مقاله قصد داریم نگاهی داشته باشیم به بانکداری هوشمند در ایران با تمرکز بر تجربه بانک ملت در دیما.

فعالان اقتصادی به خوبی می دانند می دانند که دنیای بانکداری در حال پوست‌ انداختن است. بر اساس برخی براوردها، هوش مصنوعی می‌تواند سالانه تا ۳۴۰ میلیارد دلار ارزش افزوده برای صنعت بانکداری ایجاد کند و این تازه اول راه است.  بانکداری هوشمند مزایای متعددی برای مشتری ایجاد می کند از جمله دسترسی ۲۴ ساعته، وام‌های فوری و اعتبارسنجی به موقع؛ جالب اینجا است که این تحولات تنها به بانکهای بزرگ در کشورهای توسعه‌یافته محدود نمی شود، در کشورهای در حال توسعه مانند ایران بانکداری هوشمند می رود تا پاسخگوی چالش‌های منحصربه‌فرد اقتصادی کشور باشد، از این منظر بانک ملت با راه‌اندازی دیما گام مهمی را در حل مسایل کلان بانکی گشوده و همزمان نشان داده که تحول دیجیتال در بانکداری ایران نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت اجتناب ناپذیر است. کارشناسان بانک ملت موفق شده اند تا این دستیار هوشمند را بر پایه پردازش زبان طبیعی فارسی توسعه داده و توانایی پاسخگویی قابل توجهی از پرسش های متداول را برای آن تا ۸۵ درصد ایجاد کنند. تجربه دیمای بانک ملت نشان می دهد که بازار ایران و نیازهای متعدد آن می تواند با فناوری های پیشرفته سازگاری خوبی پیدا کند .

دیما در دوره کوتاه فعالیت خود توانسته دسترسی عادلانه‌تری به خدمات مالی ایجاد کند و به بیش از ۲۰۰٬۰۰۰ مشتری که سابقه اعتباری سنتی نداشتند از طریق سیستم اعتبارسنجی جایگزین خود وام پرداخت کند موضوعی که بدون دیما امکان تحقق در این بازه زمانی کم را نمی یافت. این پوشش مالی گسترده به ویژه برای کسب‌وکارهای خرد و اقشار کم‌درآمد که  با مشکلات تورم ۵۰ درصدی دست و پنجه نرم می کنند از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.

از طرف دیگر میدانیم که هوشمندسازی عملیات بلانکی منجر به بهبود شاخص‌های کلیدی عملکردی می شود به ترتیبی که به واسطه فعالشدن دیما نسبت هزینه به درآمد در بانک ملت از ۶۵ درصد به ۵۸ درصد کاهش پیدا کرده و مطالبات معوق جدید ۱۵ درصد کمتر شده و همزمان بیش از ۵۰۰٬۰۰۰ مشتری دیجیتال جدید جذب بانک شده اند. این ارقام نه تنها برای سهامدداران بانک معنای سود بیشتر رابا خود دارد بلکه برای نظام بانکی کشورنیز تجربه قابل تکراری را به نمایش درآورده است.

دیما با فناورری پیشرفته خود استانداردهای جدیدی در امنیت داده، حریم خصوصی و کیفیت خدمات ایجاد مالی در بانک ملت کرده که کل صنعت بانکداری می تواند از آن نمونه برداری کند، چرا که این بانک در تدوین چارچوب نظارتی هوش مصنوعی خود با بانک مرکزی همکاری داشته است و انتقال تجربه ساخت و بهره برداری از این سیستم هوشمند به دیگر بانک ها می تواند به ثبات و امنیت کل نظام مالی منجر شود.

اما دیما برای مشتری ایرانی چه مزایایی دارد؟ با یک مرور در سامانه بانکداری هوشمند بانک ملت مشخص می شود که این سرویس فراتر از یک چتبات ساده است. دیما امکان انجام عملیات بانکی با فرمان صوتی یا متنی را فراهم آورده است، تسهیلات فوری بر اساس رتبه اعتباری هوشمند را ارائه می‌دهد و خدمات غیرحضوری کامل از افتتاح حساب تا انتقال وجه را ممکن کرد است و مهم‌تر از همه، دیما خدمات را شخصی‌سازی کرده و محیط کاربری را متناسب با سن، جنسیت و سلیقه هر مشتری تنظیم وسازماندهی می‌کند.

بانکداری هوشمند بانک ملت در شرایط اقتصادی چالش‌برانگیز ایران که با بحرانهای چند جانبه مواجه است، نقش یک مشاور مالی هوشمند را ایفا می‌کند و به عنوان مثال به مشتری هایی که نیاز فوری به نقدینگی دارند، وام خرد فوری پیشنهاد میکند و جالب این که تمام مراحل اعتبارسنجی و پرداخت را در ظرف چند دقیقه انجام می‌دهد. این سرعت و دقت در شرایطی که زمان عاملی تعیین برای نیاز های ضروری مشتری محسوب می شود ارزشی بی‌نظیر پدید می آورد، کافی است تصور کنید مشتری که عزیزش به دلیلی نیاز به خدمات فوری پزشکی داشته باشد ودسترسی سریع به پول نقد نداشته باشد، در این شرایط دیما می تواند مشکل این مشتری را به سرعت حل کند تا نگرانی به جز درمان عزیز خود نداشته باشد.

البته که با وجود موفقیت‌های اولیه، مسیر هوشمندسازی بانکداری در ایران با چالش‌های متعددی از جمله محدودیت داده‌های باکیفیت روبرو است. از آنجا که داده‌های مالی در ایران پراکنده و در بسیای موارد ناسازگار هستند، آموزش مدل‌های هوش مصنوعی با دشواری مواجه می شود. برا ی حل این مشکل اتصال به پلتفرم های ملی داده‌های مالی تحت نظارت بانک مرکزی وسازمان بورس وارواق بهادار وسازمان امور مالیاتی که در آن بانک‌ها بتوانند داده‌های ناشناس‌سازی‌شده را به اشتراک بگذارند می تواند راهگشا باشد.

چالش بزرگ دیگر کمبود نیروی متخصص است. صنعت بانکی ایران در حال حاضربا کمبود نیروهای متخصصی دست وپنجه نرم می کند متخصصی که هم لازم است تسلط فنی بر هوش مصنوعی داشته باشند و هم درک عمیقی از صنعت بانکداری؛ به همین دلیل است که بانک‌ ملت با دانشگاه‌های برتر همکاری هایی را برای تربیت نیروی انسانی بومی تعریف کرده و به مورد اجرا گذاشته است.

مقاومت فرهنگی در پذیرش خدمات غیرحضوری و نگرانی‌های امنیتی و حریم خصوصی هم یکی دیگر از چالش های هوشمندسازی بانکداری در ایران به شمار می آید که در این زمینه بانک ملت با اجرای فعالیتهایی برای فرهنگ سازی و همزمان تدوین چارچوب های امنیتی و قانون حفاظت از داده‌های شخصی گام های بلندی را برداشته است.

می دانیم که بانکداری هوشمند در ایران با توجه به دشواری هایی که تحریم های ظالمانه به ویژه  برای نظام بانکداری کشورایجاد کرده در ابتدای راه است اما تجربه بانک ملت نشان می‌دهد که این مسیر باید طی شود چرا که هم منافع قابل‌توجهی برای همه ذینفعان ایجاد می کند و هم این که رقابت در بازار بانکی بدون این ابزار دربازار مدرن پیش رو تقریبا غیر ممکن خواهد بود، دیما محصولی برای آینده بانکداری مدرن ایران است.

نگاهی کوتاه به ویژگی های سامانه جامع بانکداری دیجیتال بانک ملت “دیما”

-امکان دریافت سرویس های پیچک از جمله ثبت صدور چک، ثبت دریافت چک، ثبت انتقال چک و گزارش‌های مرتبط

-امکان ورود به سامانه با ابزار احراز هویت بیومتریک ( اثرانگشت، تشخیص چهره، اسکن چشم)

-ظاهر کاربر پسند سامانه با ارائه انواع نمودار و گزارش ها

-عدم پیچیدگی در نصب و راه اندازی

-امکان انجام انواع تراکنش ها با استفاده از شماره کارت یا حساب

-فراخوان سرویس صوتی جهت خدمات پرکاربرد از قبیل حواله ملت، پایا، کارت به کارت، شارژ و پرداخت قبض(سیستم عامل Android)

-اطلاع رسانی به ذینفع گیرنده حواله از طریق ارسال پیامک یا اشتراک گذاری رسیدها

-امکان پرداخت قبوض شرکت های خدماتی

-مدیریت برگزیده ها شامل شماره حساب، کارت، تسهیلات، شبا و موبایل

-امکان نمایش نزدیکترین شعبه به مشتری به همراه اطلاعات مربوطه

اهم ویژگی های سامانه امضای ملت

-امکان احراز هویت غیرحضوری کاربران بدون نیاز به مراجعه حضوری به شعب بانک

-امکان صدور گواهی امضای دیجیتال قانونی برای کاربران

-امکان انجام امور بانکی بدون نیاز به مراجعه حضوری به شعب بانک

-عدم پیچیدگی در نصب و راه‌اندازی

-سرعت در پردازش و تایید اطلاعات هویتی کاربران

-مجهز به فناوری هوش مصنوعی جهت تطبیق چهره و ویدئو کاربر با اطلاعات هویتی