سهم چک الکترونیک از مبادلات چکی همچنان حدود شش درصد است

اخبار پولی مالی آمارهای بانک مرکزی نشان می دهد در اردیبهشت ۱۴۰۵ تعداد ۸۸۸۲۱۶ فقره چک الکترونیک صادر شده که بالاترین رقم ماهانه از زمان راه اندازی این ابزار است این رقم در مقایسه با ۳۰۳۲۶۸ فقره در فروردین حدود ۱۹۳ درصد رشد داشته اما سهم برگ چک الکترونیک از مجموع برگ چک های صادر شده در همین ماه فقط شش ممیز بیست و دو درصد بوده و نزدیک به نود و چهار درصد چک ها همچنان به صورت کاغذی صادر شده است

روند سال های اخیر از افزایش سریع استفاده از چک الکترونیک حکایت دارد تعداد چک های الکترونیک صادر شده از ۲۲۲۱۳۷ فقره در سال ۱۴۰۲ به ۱۲۲۹۴۴۹ فقره در سال ۱۴۰۳ و سپس به ۴۶۳۹۵۶۷ فقره در سال ۱۴۰۴ رسیده است در چهار ماه نخست امسال نیز بیش از ۲۲۸۵۰۰۰ فقره چک الکترونیک در شبکه بانکی در اختیار مشتریان قرار گرفته که نسبت به ۶۳۱۴۹۷ فقره مدت مشابه سال قبل رشد ۲۶۲ درصدی دارد همچنین تا پایان تیرماه بیش از ۸۴۰۰۰۰۰ فقره چک الکترونیک و ۳۵۰۰۰۰۰ دسته چک الکترونیک صادر شده است با این حال سهم سی و یک ممیز چهار درصدی دسته چک های الکترونیک از کل دسته چک های صادر شده به معنای سهم مشابه در معاملات نیست زیرا استفاده واقعی از این ابزار در سطح برگ چک هنوز حدود شش درصد است

بر اساس بند ج ماده ۱۰ قانون برنامه هفتم پیشرفت بانک مرکزی مکلف است زیرساخت صدور انتقال ظهرنویسی و تسویه الکترونیکی چک را فراهم کند و حذف تدریجی چک کاغذی را تا پایان سال ۱۴۰۶ به سرانجام برساند با وجود اتصال بانک ها به سامانه چکاد و فراهم شدن امکان انجام فرایندهای چک بدون برگه فیزیکی فاصله زیاد میان صدور ابزار و تغییر رفتار کاربران نشان می دهد حذف کامل کاغذ تنها با زیرساخت فنی محقق نمی شود و به پذیرش فعالان اقتصادی بنگاه ها دریافت کنندگان چک و زنجیره معاملاتی بازار وابسته است
رشد ۲۶۲ درصدی چک الکترونیک نشانه توسعه زیرساخت بانکی است اما سهم شش درصدی از برگ چک ها نشان می دهد هزینه تغییر رفتار و ریسک اعتماد در بازار هنوز بالاست
اگر سیاست گذار مشوق های اعتباری و الزام های عملیاتی را تقویت کند سهم چک الکترونیک تا پایان ۱۴۰۶ می تواند جهش کند اما حذف کامل چک کاغذی احتمالا نیازمند دوره گذار طولانی تر خواهد بود